Hướng dẫn cách chữa cháy hiệu quả với các phương pháp chữa cháy cơ bản

Hiểu rõ các phương pháp chữa cháy cơ bản là kỹ năng quan trọng giúp bạn xử lý kịp thời khi gặp sự cố hỏa hoạn. Từ việc sử dụng các thiết bị chữa cháy đến tổ chức cứu hộ, bài viết này sẽ cung cấp đầy đủ thông tin về cách chữa cháy cũng như 4 phương pháp chữa cháy cơ bản để đảm bảo an toàn tối ưu.

Có các phương pháp chữa cháy cơ bản nào?

Điều 30 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 từng quy định 03 nguyên tắc chữa cháy. Luật này đã hết hiệu lực từ ngày 01/7/2025 (khoản 2 Điều 54 Luật 55/2024/QH15). Các nguyên tắc tương ứng hiện nằm tại khoản 4 và khoản 5 Điều 5 Luật 55/2024/QH15. Trong thực tế, các nguyên tắc này được triển khai như sau:

Huy động nhanh lực lượng và phương tiện chữa cháy

• Đây là bước đầu tiên và quan trọng nhất, nhằm xử lý kịp thời ngay khi phát hiện đám cháy. Luật yêu cầu chuẩn bị sẵn sàng lực lượng, phương tiện, phương án và các điều kiện cần thiết để kịp thời chữa cháy (khoản 4 Điều 5).
• Lực lượng chữa cháy gồm Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở, Đội dân phòng, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cùng người dân gần nơi xảy ra cháy.
• Phương tiện chữa cháy gồm bình chữa cháy, hệ thống chữa cháy tự động, họng nước chữa cháy, xe chữa cháy và các dụng cụ hỗ trợ khác.
• Mục tiêu là dập tắt đám cháy ngay từ giai đoạn đầu, giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Tập trung cứu người, tài sản và ngăn cháy lan

• Cứu người: ưu tiên hàng đầu là an toàn tính mạng. Người bị mắc kẹt cần được sơ tán hoặc cứu thoát ngay (khoản 5 Điều 5 Luật 55/2024/QH15 quy định ưu tiên cứu người, cứu tài sản).
• Bảo vệ tài sản: tài sản quan trọng được đưa ra khỏi khu vực cháy khi bảo đảm an toàn, thực hiện song song với công tác chữa cháy.
• Ngăn cháy lan: di chuyển vật dễ cháy, đóng cửa ngăn cháy, phun nước làm mát các khu vực xung quanh để ngăn lửa lan rộng.

Thống nhất chỉ huy và điều hành chữa cháy

• Mỗi vụ cháy phải có một người chỉ huy thống nhất để các hoạt động chữa cháy không chồng chéo (khoản 5 Điều 5).
• Theo Điều 28 Luật 55/2024/QH15, người có chức vụ cao nhất của lực lượng Công an nhân dân được phân công chỉ huy có mặt tại nơi cháy là người chỉ huy chữa cháy. Khi Công an chưa đến, cháy tại cơ sở do người đứng đầu cơ sở chỉ huy; cháy tại thôn, tổ dân phố do Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố chỉ huy.

4 phương pháp chữa cháy cơ bản theo cơ chế dập lửa

Đám cháy chỉ duy trì khi có đủ chất cháy, nhiệt độ, oxy và phản ứng cháy dây chuyền. Mỗi phương pháp chữa cháy loại bỏ một trong các yếu tố này:

• Làm lạnh: hạ nhiệt độ vùng cháy xuống dưới nhiệt độ bắt cháy, thường dùng nước. Không dùng nước cho đám cháy xăng dầu, dầu ăn, kim loại kiềm hoặc thiết bị điện đang có điện.
• Làm ngạt: cắt nguồn oxy bằng chăn chiên chữa cháy, cát, bọt hoặc khí CO2. Không phun CO2 trong phòng kín đang có người.
• Cách ly: tách chất cháy khỏi vùng cháy, như khóa van gas, ngắt nguồn điện, di chuyển vật dễ cháy ra xa.
• Ức chế hóa học: dùng bột chữa cháy hoặc chất chữa cháy chuyên dụng làm gián đoạn phản ứng cháy dây chuyền.

Các bước xử lý khi phát hiện đám cháy

1. Hô hoán, bấm nút báo cháy và gọi 114, số điện thoại báo cháy thống nhất trong cả nước (khoản 2 Điều 6 Luật 55/2024/QH15). Xem thêm phòng cháy chữa cháy gọi số nào.
2. Ngắt cầu dao điện khu vực cháy, khóa van gas nếu tiếp cận được an toàn.
3. Dùng bình chữa cháy, chăn chiên hoặc họng nước tại chỗ khi đám cháy còn nhỏ và đường thoát phía sau lưng vẫn thông.
4. Nếu lửa lớn hoặc khói dày, dừng chữa cháy và thoát nạn ngay: cúi thấp, che mũi miệng, không dùng thang máy. Xem kỹ năng thoát hiểm khi có cháy.
5. Khi lực lượng chữa cháy đến, cung cấp thông tin về người mắc kẹt, vị trí cháy, chất nguy hiểm và chấp hành yêu cầu của người chỉ huy chữa cháy.

Những phương pháp này giúp đảm bảo công tác chữa cháy được triển khai đồng bộ, hiệu quả và hạn chế tối đa thiệt hại về người và tài sản. Việc thực hiện đúng các phương pháp không chỉ bảo vệ an toàn cho cá nhân mà còn góp phần vào việc giữ gìn trật tự, an ninh trong cộng đồng. Đồng thời cần triển khai các các phương pháp phòng cháy chữa cháy phù hợp cho từng khu vực, tránh xảy ra nguy cơ hỏa hoạn nghiêm trọng.

Hiểu rõ cách chữa cháy cơ bản là kỹ năng quan trọng giúp bạn xử lý kịp thời khi gặp sự cố hỏa hoạn

2. Trách nhiệm chữa cháy và tham gia chữa cháy

Theo Điều 25 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15 (thay thế Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001, sửa đổi 2013), trách nhiệm chữa cháy được phân công như sau:

Người phát hiện cháy và cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân gần nơi xảy ra cháy: có trách nhiệm:

• Báo cháy bằng hiệu lệnh, điện thoại (số 114) hoặc tín hiệu từ thiết bị truyền tin báo cháy, hoặc báo trực tiếp cho cơ quan, lực lượng có trách nhiệm (Điều 6).
• Tham gia chữa cháy trong điều kiện, khả năng cho phép (khoản 1 Điều 25).

Người đứng đầu cơ quan, tổ chức, Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã trở lên

• Tổ chức chữa cháy thuộc phạm vi quản lý.
• Huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản theo thẩm quyền tham gia chữa cháy theo đề nghị của người chỉ huy chữa cháy (khoản 2 Điều 25).

Lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ

• Khi nhận được tin báo cháy thuộc phạm vi quản lý hoặc nhận được mệnh lệnh, quyết định huy động phải kịp thời đến chữa cháy (khoản 4 Điều 25).
• Lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ, cơ quan Công an hoặc Ủy ban nhân dân cấp xã nhận được tin báo phải thông tin ngay cho lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (Điều 6).

Hiểu rõ các phương pháp chữa cháy cơ bản là điều vô cùng quan trọng

Các cơ quan hữu quan khác: Cơ quan y tế, điện lực, cấp nước, môi trường đô thị, giao thông và các cơ quan, tổ chức, đoàn thể liên quan phải (khoản 3 Điều 25):

• Phối hợp tham gia chữa cháy ngay khi có yêu cầu của lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có thẩm quyền hoặc người chỉ huy chữa cháy.
• Điều động người và phương tiện thuộc phạm vi quản lý đến nơi xảy ra cháy để tham gia, hỗ trợ khi được huy động.

Lực lượng Công an nhân dân

• Tổ chức bảo đảm an ninh, trật tự, bảo vệ khu vực chữa cháy; tham gia chữa cháy.
• Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông để lực lượng, phương tiện đi chữa cháy được lưu thông nhanh nhất (khoản 5 Điều 25).

Ủy ban nhân dân các địa phương giáp ranh

• Huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân thuộc phạm vi quản lý tham gia chữa cháy tại địa phương giáp ranh nơi xảy ra cháy (khoản 6 Điều 25).
• Phương tiện, tài sản được huy động phải được hoàn trả ngay sau khi kết thúc chữa cháy; nếu bị mất, hư hỏng do việc huy động thì được bồi thường (khoản 3 Điều 26).

Việc phân công trách nhiệm cụ thể, đảm bảo tuân theo 4 nguyên tắc trong phòng cháy chữa cháy, chủ động phối hợp đồng bộ, hiệu quả giữa các lực lượng và cơ quan liên quan, góp phần giảm thiểu thiệt hại do hỏa hoạn gây ra.

3. Các hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động phòng cháy, chữa cháy

Điều 14 Luật 55/2024/QH15 nghiêm cấm 11 nhóm hành vi sau:

Cố ý gây cháy, nổ:

• Cố ý gây cháy, nổ, tai nạn, sự cố hoặc kích động, xúi giục, dụ dỗ người khác gây cháy, nổ (khoản 1).
• Gây thiệt hại hoặc có khả năng gây thiệt hại về người, tài sản của cơ quan, tổ chức, cá nhân.
• Ảnh hưởng đến kinh tế, môi trường, an ninh, trật tự.

Cản trở hoạt động phòng cháy, chữa cháy: xúc phạm, đe dọa, cản trở, chống đối lực lượng thực hiện nhiệm vụ và người tham gia phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ (khoản 2).

Lợi dụng phòng cháy, chữa cháy:

• Lợi dụng, lạm dụng nhiệm vụ phòng cháy, chữa cháy để vi phạm pháp luật, nhũng nhiễu (khoản 3).
• Lợi dụng việc tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ để xâm phạm lợi ích của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của cơ quan, tổ chức, cá nhân (khoản 4).

Báo cháy giả: báo cháy giả; báo tình huống cứu nạn, cứu hộ giả (khoản 6).

Làm giả kết quả thẩm định, nghiệm thu: làm giả, làm sai lệch kết quả thẩm định thiết kế, kết quả kiểm tra nghiệm thu về phòng cháy và chữa cháy (khoản 5).

Xử lý chất nguy hiểm về cháy, nổ trái phép: sản xuất, tàng trữ, vận chuyển, sử dụng, mua bán trái phép hàng hóa, chất, vật phẩm nguy hiểm về cháy, nổ (khoản 7).

Kinh doanh phương tiện kém chất lượng: kinh doanh phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ có chất lượng không đúng tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật (khoản 9).

>>> Xem thêm: Quy trình, thủ tục duyệt chi phí thẩm duyệt PCCC cho các công

Bất cứ ai cũng cần nắm rõ 4 phương pháp chữa cháy có bản

Vi phạm về công năng công trình:

• Chuyển đổi, bổ sung công năng sử dụng công trình, hạng mục công trình không bảo đảm an toàn phòng cháy và chữa cháy theo quy định (khoản 8).

Gây hư hỏng hoặc chiếm đoạt thiết bị phòng cháy, chữa cháy:

• Chiếm đoạt, hủy hoại, cố ý làm hư hỏng; tự ý thay đổi, di chuyển, che khuất phương tiện phòng cháy, chữa cháy, biển báo, biển chỉ dẫn đã được trang bị (khoản 10).
• Cản trở lối thoát nạn; làm mất tác dụng của lối thoát nạn, đường thoát nạn, ngăn cháy lan (khoản 10).

Cản trở xe chữa cháy: lấn chiếm, bố trí vật cản gây cản trở hoạt động của phương tiện chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ cơ giới (khoản 11). Mức xử phạt từng hành vi xem bài quy định xử phạt phòng cháy chữa cháy.

Việc nghiêm cấm các hành vi trên góp phần đảm bảo an toàn phòng cháy, chữa cháy, bảo vệ tính mạng, tài sản và giữ gìn an ninh trật tự xã hội.

Câu hỏi thường gặp

Có mấy phương pháp chữa cháy cơ bản?

Có 4 phương pháp chữa cháy cơ bản theo cơ chế dập lửa: làm lạnh (hạ nhiệt độ vùng cháy), làm ngạt (cắt nguồn oxy), cách ly (tách chất cháy khỏi vùng cháy) và ức chế hóa học (gián đoạn phản ứng cháy dây chuyền).

Khi phát hiện cháy cần làm gì đầu tiên?

Hô hoán, báo cháy và gọi 114, số điện thoại báo cháy thống nhất trong cả nước (khoản 2 Điều 6 Luật 55/2024/QH15). Sau đó ngắt điện, dùng phương tiện chữa cháy tại chỗ nếu an toàn, và thoát nạn ngay khi lửa, khói lớn.

Ai là người chỉ huy chữa cháy?

Người có chức vụ cao nhất của lực lượng Công an nhân dân được phân công chỉ huy chữa cháy có mặt tại nơi xảy ra cháy. Khi Công an chưa đến, cháy tại cơ sở do người đứng đầu cơ sở chỉ huy; cháy tại thôn, tổ dân phố do Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố chỉ huy (Điều 28 Luật 55/2024/QH15).

Báo cháy giả có bị nghiêm cấm không?

Có. Báo cháy giả, báo tình huống cứu nạn, cứu hộ giả là hành vi bị nghiêm cấm theo khoản 6 Điều 14 Luật 55/2024/QH15.

Căn cứ pháp lý

• Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15: Điều 5, 6, 14, 25, 26, 28, 54.

Bài viết mang tính thông tin tham khảo, không thay thế văn bản quy phạm pháp luật. Tổng hợp toàn bộ văn bản còn hiệu lực xem tại trang quy định PCCC mới nhất.

Nắm vững cách chữa cháy và hiểu rõ các phương pháp chữa cháy cơ bản không chỉ giúp bạn xử lý nhanh chóng khi gặp đám cháy mà còn giảm thiểu tối đa thiệt hại. Dù là trong gia đình hay nơi làm việc, việc áp dụng đúng phương pháp chữa cháy sẽ là giải pháp tối ưu để bảo vệ tính mạng và tài sản trước nguy cơ cháy nổ.

Để đảm bảo an toàn và xử lý kịp thời các tình huống cháy nổ, hãy trang bị ngay các thiết bị phòng cháy chữa cháy đạt chuẩn tại Thietbi114. Chúng tôi cung cấp đa dạng sản phẩm như bình chữa cháy, hệ thống báo cháy tự động, cùng hướng dẫn cách chữa cháy chi tiết, hiệu quả. Liên hệ ngay với Thietbi114 qua hotline 0866.644.114 để được tư vấn và chọn giải pháp phù hợp nhất cho gia đình và doanh nghiệp của bạn!