Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là ngày nào?

Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là sự kiện quan trọng nhằm nâng cao nhận thức và trách nhiệm của toàn xã hội trong công tác phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ. Vậy ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là ngày nào và có ý nghĩa như thế nào? Theo Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 2024, ngày 04/10 hằng năm là Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ. Đây là dịp tuyên truyền, giáo dục cộng đồng về tầm quan trọng của công tác phòng ngừa cháy nổ và khuyến khích người dân tham gia bảo đảm an toàn cháy nổ tại địa phương, cơ quan, doanh nghiệp.

Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là ngày nào? Có nguồn gốc thế nào?

Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy được tổ chức vào ngày 04/10 hằng năm. Điều 12 Luật 55/2024/QH15 quy định: “Ngày 04 tháng 10 hằng năm là ‘Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ’”. Luật này có hiệu lực từ ngày 01/7/2025 và thay thế Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 (khoản 2 Điều 54). Trước đó, ngày này được quy định tại Điều 11 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001, có hiệu lực từ ngày 04/10/2001.

Trước khi Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001 có hiệu lực, ngày 04/10 đã được xác định là ngày truyền thống toàn dân phòng cháy chữa cháy qua nhiều văn bản.

Ngày 04/10/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký lệnh công bố Pháp lệnh “Quy định việc quản lý của Nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy”. Ngày 31/5/1991, Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng ban hành Chỉ thị 175/CT về tăng cường công tác phòng cháy và chữa cháy. Chỉ thị lấy tháng 10/1991 là tháng an toàn phòng cháy, chữa cháy và lấy ngày 04/10 hằng năm là ngày truyền thống “toàn dân phòng cháy, chữa cháy”, để kỷ niệm ngày ký lệnh công bố Pháp lệnh năm 1961. Ngày 04/6/1996, Thủ tướng Chính phủ tiếp tục ban hành Quyết định 369/QĐ-TTg, xác định ngày 04/10 là Ngày phòng cháy chữa cháy toàn dân.

Mục đích của Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy, huy động đông đảo quần chúng nhân dân tham gia các hoạt động thiết thực nhằm hạn chế nguy cơ cháy nổ, đồng thời tuyên dương, khen thưởng những tổ chức và cá nhân có nhiều thành tích xuất sắc trong phong trào toàn dân PCCC.

>>> Xem thêm: Cách sơ cứu người bị ngạt khói đúng kỹ thuật

Mục đích của Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy là nâng cao ý thức phòng cháy chữa cháy

Ý nghĩa của ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy

Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy (04/10) mang ý nghĩa quan trọng trong việc nâng cao ý thức cộng đồng về phòng chống cháy nổ, huy động sự tham gia của toàn xã hội vào công tác phòng cháy chữa cháy (PCCC). Đây không chỉ là một ngày kỷ niệm mà còn là dịp để mỗi cá nhân, tổ chức hiểu rõ trách nhiệm của mình trong việc phòng ngừa và xử lý các sự cố cháy nổ ngay từ ban đầu.

Từ năm 2025, tên gọi được bổ sung “cứu nạn, cứu hộ”. Điều này thể hiện phạm vi hoạt động của lực lượng phòng cháy, chữa cháy nay bao gồm cả cứu người trong tai nạn, sự cố. Nguyên tắc “huy động sức mạnh tổng hợp của toàn dân tham gia hoạt động phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ” được ghi tại khoản 2 Điều 5 Luật 55/2024/QH15.

Bên cạnh đó, việc xây dựng phong trào toàn dân tham gia PCCC là một biện pháp lâu dài, mang tính chiến lược trong quản lý và tổ chức công tác phòng cháy chữa cháy. Khi PCCC trở thành một phần của ý thức cộng đồng, các rủi ro cháy nổ sẽ được hạn chế đáng kể, đồng thời giúp nâng cao tinh thần trách nhiệm của mỗi cá nhân, tổ chức trong việc tự bảo vệ bản thân và xã hội trước nguy cơ hỏa hoạn.

Ngoài ra, Ngày toàn dân PCCC còn là dịp để Nhà nước và lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ tổ chức tuyên truyền, vận động người dân tham gia công tác PCCC. Nhờ đó, mọi người được tiếp cận kiến thức, kỹ năng phòng cháy, biết cách sử dụng thiết bị chữa cháy và phản ứng nhanh trong các tình huống khẩn cấp.

Ngày toàn dân PCCC còn là căn cứ để Nhà nước và lực lượng Cảnh sát PCCC tổ chức các hoạt động tuyên truyền

Trách nhiệm phòng cháy chữa cháy của người dân

Theo khoản 1 Điều 8 Luật 55/2024/QH15, phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ là trách nhiệm của cơ quan, tổ chức, hộ gia đình, cá nhân hoạt động, sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam.

Trách nhiệm tham gia lực lượng phòng cháy chữa cháy

Công dân từ đủ 18 tuổi trở lên, đủ sức khỏe có trách nhiệm tham gia Đội phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cơ sở, Đội chuyên ngành hoặc Đội dân phòng khi có yêu cầu (khoản 2 Điều 8). Quy định này bảo đảm luôn có đủ lực lượng tại chỗ để xử lý cháy nổ ngay từ ban đầu. Xem thêm về đội phòng cháy chữa cháy.

Trách nhiệm của chủ hộ gia đình

Chủ hộ gia đình trực tiếp sử dụng nhà ở có trách nhiệm (khoản 6 Điều 8):

• Thực hiện các điều kiện an toàn phòng cháy đối với nhà ở và nhà ở kết hợp sản xuất, kinh doanh (Điều 20, Điều 21 Luật 55/2024/QH15), như sử dụng điện an toàn, bố trí bếp, nơi thờ cúng an toàn, có phương tiện chữa cháy phù hợp và lối thoát nạn.
• Tuyên truyền, đôn đốc, nhắc nhở thành viên khác trong gia đình thực hiện pháp luật về phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
• Thường xuyên tự kiểm tra, phát hiện và khắc phục kịp thời nguy cơ gây cháy, nổ. Theo khoản 1 Điều 14 Nghị định 105/2025/NĐ-CP, chủ hộ tự quyết định thời gian, hình thức tự kiểm tra nhưng không quá 01 tháng một lần.
• Người thuê, mượn, ở nhờ nhà ở cũng có trách nhiệm như chủ hộ, trừ trường hợp có thỏa thuận khác (khoản 8 Điều 8).

Trách nhiệm của cá nhân

Theo khoản 7 Điều 8 Luật 55/2024/QH15, mỗi cá nhân có trách nhiệm:

Chấp hành quy định, nội quy, biện pháp, yêu cầu về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ của cơ quan, tổ chức hoặc người có thẩm quyền.

Tìm hiểu kiến thức về phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ và kỹ năng thoát nạn, sử dụng dụng cụ, phương tiện chữa cháy thông dụng như bình chữa cháy, vòi nước chữa cháy.

Bảo đảm an toàn trong sử dụng nguồn lửa, nguồn nhiệt, thiết bị, dụng cụ sinh lửa, sinh nhiệt, chất dễ cháy, nổ.

Phát hiện, ngăn chặn nguy cơ trực tiếp gây cháy, nổ và các hành vi vi phạm quy định an toàn về phòng cháy, chữa cháy trong điều kiện, khả năng cho phép.

Tham gia chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ khi được huy động; chấp hành yêu cầu của người chỉ huy chữa cháy. Khi phát hiện cháy, gọi ngay số 114, số điện thoại báo cháy thống nhất trong cả nước (khoản 2 Điều 6).

Ngoài ra, lực lượng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra hoạt động phòng cháy chữa cháy của cá nhân, hộ gia đình và tổ chức, đồng thời thực hiện nhiệm vụ chữa cháy khi có sự cố xảy ra.

>>> Xem thêm; 11 kỹ năng thoát hiểm khi có cháy ai cũng phải biết

Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy 4/10 không chỉ là một ngày kỷ niệm mà còn là dịp để nâng cao nhận thức

Như vậy, mỗi cá nhân, hộ gia đình cần chủ động nâng cao nhận thức và thực hiện nghiêm túc trách nhiệm PCCC. Việc chấp hành tốt các quy định và chủ động phòng ngừa cháy nổ không chỉ bảo vệ bản thân, gia đình mà còn góp phần giữ gìn an toàn cho cộng đồng.

Câu hỏi thường gặp

Ngày toàn dân phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ được quy định là ngày nào hằng năm?

Là ngày 04 tháng 10 hằng năm, theo Điều 12 Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15.

Vì sao chọn ngày 04/10 làm Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy?

Ngày 04/10/1961, Chủ tịch Hồ Chí Minh ký lệnh công bố Pháp lệnh quy định việc quản lý của Nhà nước đối với công tác phòng cháy và chữa cháy. Chỉ thị 175/CT ngày 31/5/1991 lấy ngày 04/10 hằng năm là ngày truyền thống “toàn dân phòng cháy, chữa cháy” để kỷ niệm sự kiện này.

Văn bản nào quy định Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy?

Hiện hành là Điều 12 Luật 55/2024/QH15 (hiệu lực 01/7/2025). Trước đó là Điều 11 Luật Phòng cháy và chữa cháy 2001.

Chủ hộ gia đình có trách nhiệm gì về phòng cháy chữa cháy?

Chủ hộ gia đình phải thực hiện điều kiện an toàn phòng cháy đối với nhà ở, nhắc nhở thành viên trong gia đình chấp hành pháp luật, thường xuyên tự kiểm tra và khắc phục nguy cơ cháy, nổ (khoản 6 Điều 8 Luật 55/2024/QH15). Việc tự kiểm tra không quá 01 tháng một lần (khoản 1 Điều 14 Nghị định 105/2025/NĐ-CP).

Căn cứ pháp lý

• Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ 55/2024/QH15: Điều 5, 6, 8, 12, 20, 21, 54.
• Nghị định 105/2025/NĐ-CP: khoản 1 Điều 14.
• Chỉ thị 175/CT ngày 31/5/1991 của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng về tăng cường công tác phòng cháy và chữa cháy.

Bài viết mang tính thông tin tham khảo, không thay thế văn bản quy phạm pháp luật. Tổng hợp toàn bộ văn bản còn hiệu lực xem tại trang quy định PCCC mới nhất.

Ngày toàn dân phòng cháy chữa cháy 4/10 không chỉ là một ngày kỷ niệm mà còn là dịp để nâng cao nhận thức, phát động phong trào toàn dân tham gia PCCC. Việc tổ chức các hoạt động tuyên truyền, diễn tập và thực hành kỹ năng PCCC giúp mỗi cá nhân, gia đình và tổ chức chủ động hơn trong việc phòng chống cháy nổ, bảo vệ tính mạng và tài sản. Để công tác PCCC thực sự hiệu quả, mỗi người dân cần có ý thức, kiến thức và sẵn sàng ứng phó với mọi tình huống cháy nổ có thể xảy ra.